ENTREVISTAS FINAL DE CURSO

ENTREVISTAS DA MAN DOS ALUMNOS 

A semana pasada subimos unha entrevista feita por un dos nosos alumnos de ‘Oratoria Aplicada’. Non sei se vos dixen que é a primeira vez na vida que impartía esta materia optativa. E quizais sexa a derradeira porque se aproxima o tempo xubiloso e as novas experiencias hai que llas deixar aos que veñen detrás, aos novos. En calquera caso, deixádeme que vos explique minimamente como foi o conto. No primeiro trimestre traballamos especialmente a oralidade, o plano da expresión , discursiva, argumentativa e tamén literaria, poética sobre todo; no segundo traballamos máis coa comprensión de textos escritos (facendo fincapé na linguaxe xornalística e cinematográfica) e no terceiro trimestre dedicámonos á tipoloxía textual. Como exercicio final de curso escollimos a produción dun texto dialogado, e como modelo a entrevista. Eles escolleron o entrevistado (eu só puxen unha limitación: tres profesores como máximo, porque do contrario, todos escollían profesores, ou case todos...). Teño xa unhas dez entrevistas avaliadas.  É a miña intención –sempre con permiso dos entrevistados- dárvolas a ler. Esperemos que algo saquemos en limpo. De min só podo dicir que tiven en xeral uns alumnos (14 entre rapazas e rapaces) estupendos, auténticos, críticos, apaixonados do debate, duros ao axuizarme ás veces, fieis na asistencia. Deséxolles bo futuro a todos. Naturalmente que si.

:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::

 (Entrevistador e entrevistado)

Entrevista a D. Diego Calvo Pouso (actual presidente do PP A Coruña)

Preguntas:

1-Que foi o que lle impulsou a entrar na política?

Cando era un neno, o alcalde do meu pobo, San Sadurniño, era un home moi traballador e sempre buscaba a colaboración dos mozos para facer cousas. Lembro que nos chamaba para axudarlle a colocar as sillas no salón de actos, ou a repartir calquera tipo de información polas casas… Así, pouco a pouco, vin que me gustaba a política, que entón e agora a concibo como un traballo para axudar á xente. En canto puiden anoteime en Novas Xeracións do Partido Popular, primeiro en Ferrol e logo en Santiago… e ata agora. Sempre conto que cando eu me afiliei ao PP foi nun momento en que o que estaba de moda era pertencer ao BNG, ser nacionalista, porque era o que facían boa parte dos mozos naquel momento. Pero eu quixen ser revolucionario e afilieime ao PP, porque era o partido do meu alcalde e tamén o partido no que eu me tiña formado. Creo, estou seguro, de que non me equivoquei.

2- Que cousas bota de menos na súa vida e das cales lle priva a súa profesión?

Clara e definitivamente, o tempo libre e o tempo para un mesmo. Cando estás nisto da política, pasas a ser escravo do pouco tempo libre que tes, porque nós non sabemos de horarios nin de entrada nin de salida. Por iso ás veces é duro escoitar esa frase de que “os políticos non fan nada”. Porque non é certo. Primeiro, porque non todos somos iguales e, segundo, porque traballamos moito, tanto cando a xente nos está a ver como cando non se nos ve tanto. Iso é probablemente porque estamos nos nosos despachos ao fronte dalgunha administración, facendo xestión… Pero volvendo ao que me preguntabas, boto en falta máis tempo libre para pasar coa miña familia e, sobre todo, co meu fillo.

3- Como político, cales son as accións das que máis orgulloso se sente?

Hai moitas cousas que lembro, a maioría que pasan desapercibidas pero que para min foron moi importantes. Porque cando traballas nisto, e tes un cargo público, podes axudar a moita xente en pequenas cousas que para eles son importantísimas e que para nós, desde a administración, son sinxelas de resolver. Esas pequenas accións que ves que son tan importantes para as persoas son as que te animan cada día a seguir traballando. Pero tamén me sinto orgulloso doutro tipo de cousas, como pode ser ter participado na que foi na primeira fusión de municipios que tivo lugar en Galicia, e en España, nos últimos 35 anos, a de Oza-Cesuras. E tamén de ser quen de xestionar a Deputación da Coruña para deixala moito mellor do que a atopamos. Porque cando nós, o Partido Popular, collimos o goberno da Deputación no ano 2011, atopamos unha administración saneada, pero que aínda arrastraba unha débeda bancaria importante. Traballamos en anos moi difíciles económicamente, pero nos propuxemos facer máis con menos e conseguimos deixar a débeda en cero, devolver unha administración completamente saneada, mellor que a que collimos, libre de cargas e que demostra, ao meu entender, un compromiso co futuro e co bo facer que debe imperar en política.

4- No que respecta á educación, cal é a súa opinión sobre a lei actual e a súa revalida de bacharelato?

A Educación é un tema moi complexo, importantísimo, fundamental nas nosas vidas e que nos afecta a todos. Por tanto, é lóxico que haxa moitas opinións e moitas formas de pensar. De tódolos xeitos, eu creo que non se interpretou moi ben a aplicación da Lomce, xa que o que se fixo este ano en terceiro de Primaria e en sexto de Primaria non foron reválidas: foron probas de avaliación sen ningún valor académico. O obxectivo destas probas non é outro que obter datos estadísticos do funcionamento da ensinanza na nosa comunidade autónoma. Eu persoalmente creo que é unha cousa boa, porque nos dá datos que nos poden axudar a mellorar a calidade da ensinanza, que é o que todos buscamos. De tódolos xeitos, tamén creo que houbo moita desinformación e nalgúns casos moita manipulación interesada. En canto á chamada reválida de Bacharelato, aínda queda por definir como será a súa implantación, pero está pensada tamén como unha avaliación para comprobar os coñecementos adquiridos polos alumnos. A min todo o que sexa mellorar a calidade do ensino dos nosos mozos paréceme ben.

5- Cal é para vostede a persoa que máis admira no ámbito da política? Por que?

Admiro ao concelleiro que se levanta todos os días pensando en que será o mellor para os seus veciños. A esa persoa que, sen recibir ningún salario nin máis recompensa que a satisfacción persoal, dedícase á política por vocación, para ofrecer un servizo público e tratar de facer deste mundo un lugar mellor para os seus fillos ou os seus netos. A maioría das persoas que nos adicamos á política pensamos así.  E esas persoas son as que realmente admiro.

6- Que opina sobre as redes sociais e que influencia cre que poden chegar a ter nunha campaña política?

Gústanme moito as redes sociais porque son unha forma única de poder chegar á xente, de poder comunicarte coas persoas que o desexen e, sobre todo, de poder escoitar o que te queren preguntar. Sei dos sus perigos, porque cando estás nas redes sociais estás moi exposto ás mentiras e ás críticas gratuítas, pero aínda así creo que é unha canle de comunicación moi importante e que temos que aproveitar. En campaña electoral a súa importancia pasa pola posibilidade de explicar as nosas propostas, que no caso do PP van sempre en positivo porque non buscamos a confrontación pola confrontación. Eu persoalmente só estou por agora en twitter (@DiegoCalvoPouso) porque leva moito tempo atender a todos as mensaxes ou comentarios que recibes, pero pronto me animarei tamén ao facebook.

7- Xa para rematar: Se nun futuro próximo tivese intención de presentarse á alcaldía da Coruña,  en que aspectos pensa que podería vostede contribuír para a mellora da nosa cidade?

Non se me pasou pola cabeza esa idea, pero supoño que se chegara o caso, aínda que xa che digo que non teño pensado nada semellante neste momento, creo que o primeiro que faría é tratar de sacar á cidade desta situación de parálise que sofre desde hai un ano. Desde que a Marea goberna no Concello de Coruña non se fixo nada, ningún proxecto novo, e o único que temos visto os cidadáns é como pretendían adiantarnos o cobro da contribución ou como gastaban recursos no cambio de nomes das rúas. Botamos en falta algo máis de xestión, de avance, de consolidar esta cidade como polo industrial e de servizos de Galicia e como unha cidade na que dá gusto vivir porque ofrece todas as comodidades aos seus veciños. O que tamén me preocupa é como se está a retrasar a tramitación da concesión de licencias de obra ou de apertura de novos locais. Iso é malo para a cidade, malo para a economía da cidade e, polo tanto, malo para todos os veciños.

Moitísimas grazas, señor Calvo, por dedicarnos parte do seu tempo.

Moitísimas grazas a ti por interesarte polo meu traballo. Encantado!

(Entrevistador: Adrián Méndez B. Alumno de 1º de bacharelato).

Xosé Lois Romero & Aliboria - Mangüeiro (Olvídame)

Xosé Lois Romero & Aliboria - Mangüeiro (Olvídame)

(sección coordinada por X. P. Mondelo, editado por Mario S. García)

Wapapura Live: Sacred Riverside Gathering no Monasterio de Santa Cristina, Galicia

Wapapura Live: Sacred Riverside Gathering no Monasterio de Santa Cristina, Galicia

(sección coordinada por X. P. Mondelo, editado por Mario S. García)

ENTREVISTAS A MULLERES QUE AMAN CORUÑA

ENTREVISTA A DONA MARGARIDA CARRÉ VEGA (PALABRAS-LIMIAR E ENTREVISTA FEITA POR ANTONIO ROCA CAPDEVILA, ALUMNO DE 1º DE BACHARELATO).

Margarida Carré Vega aínda vive no barrio de Eirís onde se criou, non na casa do seu avó (onde agora vive o seu irmán), pero non moito máis lonxe. Leva con orgullo o apelido Carré, cheo de importancia nas nosas letras e no noso papel coma pobo; pero o que máis a enche de orgullo é o seu avó, Uxío Carré Alvarellos, non o escritor, que tamén, senón a persoa, o “avó” que ela coñeceu e que marcou a súa nenez. Un home liberal, singular e moderno, amigo dos seus amigos, non só os intelectuais senón tamén os vecinos -coma o meu propio bisavó- que tiñan sempre abertas as portas da súa casa.

Esta charla máis que entrevista é o reflexo do home, a parte máis íntima do escritor que sempre queda oculta, vista polos ollos da súa neta.

 (Foto dos libros que dona Margarida Carré lle emprestou ao noso alumno)

 

Antonio Roca: - Por que cerrou a Librería Regional?

-De eso sí que no tengo ni idea, lo que pasa es que los hijos,  cada uno se fue por su lado. Mi bisabuelo tuvo 11 hijos, yo conocí  a mi tío-abuelo Gonzalo, que fue uno de los primeros atletas de aquí, a mi tío-abuelo Luis que también escribía, mi tío-abuelo Leandro y mi abuelo Eugenio, todos estuvieron en la Academia con su padre. ¿Por qué cerró la librería? Me imagino que porque cada uno siguió su camino; mi abuelo daba clases en la Escuela de Comercio y después se fue a la Compañía de Tranvías de jefe de personal; el tío Leandro no sé en qué trabajaba y el tío Luis trabajaba en Fenosa, o sea, todos se fueron colocando por su cuenta y los tres escribían. Yo tengo toda la biblioteca que dejó mi abuelo que era Uxío Carré Alvarellos; mi padre sí se sabía los porqués y los detalles y la verdad es que sí nos contó toda la historia de mi abuelo pero como siempre pasa, no le prestas atención hasta que… Si esto te hubiera surgido hace un año él te podía haber contado un montón de cosas porque sabía mucho sobre ellos.

-Qué pensaches ao celebrarse este qano os cen anos das Irmandades da Fala? Pensas que o teu bisavó e o teu avó están suficientemente valorados?

-Se habla mucho más de mi tío-abuelo Leandro porque a mi abuelo no le gustaba figurar, supongo que si los de la familia nos hubiéramos movido les hubiesen dedicado un Día de las Letras Galegas…  A mi abuelo no le gustaban los homenajes, por eso nunca nos movimos en ese sentido, el estuvo en la Academia muy poco tiempo. Éditaba aquí y en Argentina, ediciones Margarida; Luis y Leandro sí editaban aquí. Si nunca leíste nada de él yo te lo puedo dejar, por ejemplo “Escolma de poesía”, que además tiene una dedicatoria, no es que me lo haya dedicado a mí, le escribió una dedicatoria para mí. A mi hermano sí le escribió un cuento porque él se lo pidió pero no fue un cuento original, era de los tradicionales. Escribía mucho, no solo libros, muchas cartas, en los álbumes de fotos, la Biblia familiar, en cualquier sitio él aprovechaba para escribir con una letra redondilla preciosa. De quien te puedo contar más cosas es de mi abuelo, que es con quien yo conviví.

(Na obra poética de Uxío Carré son frecuentes as referencias á microtoponimia coruñesa)

-Uxío Carré Alvarellos, pensas que a súa forma de ver a vida cambiou moito tras o 36, coa norte do seu fillo e a súa dona?

-Pienso que sí. Vivían en San Roque; mi abuelo tuvo tres hijos: Eugenio, al que mataron en la guerra, fusilado al parecer por la Guardia Civil en Elviña, anduvo escapado por el monte, tenía 21 años y tres carreras. Lo mataron por ser comunista, según dijeron, y cuando mataron a mi tío, mi abuela… al poco tiempo falleció ella. A mí tía Milocha y a mi padre que era el pequeño les partió la vida, ella no pudo acabar la carrera y a mi padre lo mandaron a Sarria para evitar… Mi abuelo estuvo en la cárcel, de hecho los tres hermanos lo estuvieron; mi tío-abuelo Luis en el Castillo de San Antón, iba mi tía Milocha a llevarle comida y mi tío-abuelo Leandro también pasó un tiempo en la cárcel y a su hijo también lo mataron y no llegó a saber dónde está, aún no se sabe y todo por ideas, por ser de izquierdas. También se decía que la familia Carré era masónica pero la verdad, mi abuelo jamás habló de ese tema y mi padre tampoco habló nunca de eso.

Cuando murió se vendió en San Roque y mi abuelo compró el terreno de Eirís y después hizo la casa y se fueron a vivir para ella en el año 45, cuando se casó mi padre. Mi abuelo y mi tía que estaba soltera vivían en el primero y mis padres en el bajo.

-Renunciou á ideoloxía pola familia?

-Tenía sus ideas pero nunca se impuxo, por exemplo non cría en Deus, o meu pai tampouco pero nunca nos prohibiu crer; cando murió él no quería cura, entonces fue mi  padre a hablar con D. Antonio Noche y lo entendió, otro podía haber dicho que no lo enterraba o cualquier cosa y no puso problemas, lo recuerdo en el entierro detrás, en silencio. Se portó muy bien. Los sábados y domingos por la tarde en su casa se reunían muchos galleguistas, yo me sentaba en las escaleras a oírlos, todo en gallego, nosotros no lo podíamos hablar porque estaba prohibido, de hecho yo no sé hablar gallego por ese motivo, ellos lo hablaban y tomaban el té, le gustaba tomar té, prepararlo, colarlo… y hablaban de política. Siempre había mucha gente que venía de fuera, de Argentina… y sobre todo en San Juan, que no se podía celebrar; en mi casa se celebraba, se reunía mucha gente, se ponían fiúnchos en la puerta, el ramo en agua, y venía el baile gallego. Tiene obra en gallego y en castellano y hay cosas sin publicar.

 (Distintas dedicatorias da man de Uxío Carré, onde se reflicte ben o cariño do avó pola neta)

- De todo o que escribiu cal pensas que era o seu xénero preferido?

-Imagino que la poesía pero creo que realmente lo que le gustaba era escribir, hay muchas cartas, no solo a mi abuela, también a Cunqueiro, a mucha gente que estaba fuera. Hay muchas cosas que se podrían publicar y él dejó una carta diciendo que todo eso pasase de padres a hjoe y si algún día hiciese falta para comer se publicase, por necesidad. De hecho el documento de los derechos de autor está en casa de mi padre.

-Influíu moito o teu avó na túa vida?

-Mucho. Para mí mi abuelo era todo, yo me crié con él, mi madre se celaba porque yo subía y estaba siempre con ellos; era una persona encantadora, abierta, se podía hablar con él de todos los temas, mis amigas venían a mi casa y le preguntaban (tanto a él como a mi padre) cosas que en su casa no podía preguntar, él siempre contestaba y si pensaba que no era el momento te decía que tuvieses paciencia que más adelante te lo explicaba y lo hacía. En mi casa nunca te imponían nada, hasta los agujeros de los pendientes, mi abuelo decía que era una esclavitud para las mujeres y sin embargo cuando yo quise hacerlos el que me acompañó fue él. Quiso que estudiase declamación porque quería que yo recitase sus versos y cuando me llevó al conservatorio yo tenía que tener voz de mujer y resultó que tenía voz de niña; entonces me matriculó en violín, él me acompañaba tres veces a la semana a clase.

Me ayudaba en los deberes, si yo fui buena estudiante fue mérito de él y de mi tía Milocha, me ayudaban con el francés… Mi abuelo sabía ruso, francés… Eran muy inteligentes, mi tía también aunque por la guerra no pudo acabar la carrera; cuando en la escuela que había en Eirís faltaba el maestro la avisaban a ella. Daban clase a adultos y mi tía preparaba a muchas chicas para entrar a trabajar en la fábrica de tabacos; incluso enseñó a leer a una niña que tenía síndrome de Down, ahora es distinto pero en aquel momento era impensable y ella se comprometió y lo consiguió. A mi abuelo le querían mucho, sobre todo los niños porque nos llevaba a la playa a bañarnos a un montón, en una ocasión ya cuando tendría sobre ochenta años se metió en el agua y algo le pasó que salió desorientado pero aun así fue capaz de traernos de vuelta a todos.

Ya te dije que él no creía y sin embargo cuando fue la quema de las iglesias é fue a ayudar a salvar las imágines.

Aún hoy hago cosas porque las hacía de pequeña con él, como ir al cementerio; mi abuelo iba una vez por semana y yo lo acompañaba; cuando él falleció mi tía seguía yendo y yo sigo yendo no una vez a la semana pero sí una vez al mes. Fue una gran persona con unos ideales que nunca impuso y muchos amigos como Isaac Díaz Pardo por ejemplo que le hizo un retrato (uno de los monjes que pintó José Luis Rodríguez en Samos tiene la cara de mi abuelo). Tenía una muy buena biblioteca con muchos libros que le traían de fuera y siempre decía que nunca es tarde para aprender, eso influyó en que yo empezase en la Universidad ahora. Solo en una ocasión cuando era niña un profesor me dijo que era  punto rojo por mi apellido, después yo estudié con beca y no tuve nunca problemas que otros sí tuvieron.

-Nunca pensaches en escribir? Que libro estás a ler? Cal foi o que máis che gustou?

-No, los escritores fueron ellos, mi abuelo, mis tíos y mi bisabuelo: ellos escribieron mucho. Estoy leyendo un libro de Alice Munro y la verdad, no me está gustando; me gustó mucho Las preguntas de la vida de Sabater y La reina del sur de Reverte, pese a qun no me suele gustar mucho lo que escribe; y fui incapaz de leer El Quijote, aunque lo intenté.

Claudia González Caparrós: Si la carne es hierba (Sully Morland)

CARTA A SULLY MORLAND

Moi estimada Sully: vin lendo no bus Si la carne es hierba (Sully Morland), desde a librería Berbiriana até a casa e foi moi pracenteira esa lectura, pasando a ollada desde os teus versos ás rúas e paseantes da cidade, en soidade. Unha dobre viaxe, unha viaxe multiplicada.

Desde o inicio déixeime levar pola claridade e fondura dos teus poemas e fun un partícipe máis dese “diálogo interior” que se desenvolve ao longo de todo o poemario, como un río claro e mesmo turbulento en certos treitos, mais sempre sen chegar ao rebordamento, á incontinencia e o estéril testimonialismo, tan pouco pudoroso en tantos autores. Agradoume moito esa contención, ese verso claro, ese aire que fai tan transparente o libro e o pensamento. Esa antítese entre a quietude e o fluír, esa loita pola permanencia perante a degradación, o anceio de procura de áncoras contra o tempo e de construirnos, o romper con tantos cárceres do corpo e das palabras. O desexo de escisión e de elevación, de renacemento e vivir  pleno, como o dunha crisálida que quere nacer bolboreta, ou serpe que non dá mudado de pel e desespera caladamente no silenzo da súa insoportable levidade, da súa fraxilidade. Todo ese anceio vaise desenvolvendo como unha espiral. É un pensamento envolvente, circular ao tempo que ascendente, no que sen chegarmos a ver a luz, ese corpo convertido definitivamente en mariposa, en pel nova de serpe, sí que nos conduce cara ao azul. Todo o poemario, un espazo de ascese e revelación. Como unha danza de derviche.
 
Cando abro as follas do libro, en calquera momento do día, sempre admiro a túa palabra núa, o seu brillo, e todo o pouso poético que te vai impregnando, sen caer nunca na imitación nin na vacuidade. En definitiva, admírame a túa madurez. O teu sentir lúcido e mesmo doloroso ou ben sosegado, pero sempre elevado.
 
Agardo que axiña dea de novo en voar esa mariposa que levas dentro e que poidamos contemplar as súas cores, a súa fraxilidade e a súa fortaleza. Tanta delicadeza.
 
Recordos e parabéns para Claudia. X.P.M

Claudia González Caparrós (A Coruña, 1993) foi alumna do instituto e colaboradora da revista Alén da Chuvia desde un principio. Ten gañado en distintas edicións diversos premios no certame literario Rita Suárez Amado e actualmente está graduada en Estudos Literarios pola Universidade de Barcelona. Despois de ter realizado un curso de Eramus en París, reside actualmente en Madrid. No ano 2015 recibiu un importantísimo galardon: un accésit no Premio de Poesía Xoven Pablo García Baena, un certame de ámbito nacional. Agora aparece publicado o seu primeiro libro: Si el cuerpo es hierba (Sully Morland), que recolle o poemario premiado. Parabéns!

(Textos de Xosé P. Mondelo, edición de Mario S. García)

A CORUÑA

CORUÑA

Móllate!

(Na aula: os nosos alumnos de 4º debatendo ideas)

 

Achégase a data do 23 de xuño coa noite que chaman meiga. Ou máxica. Cos ritos para escorrentar meigallos e co lume simbólico. Algún día purificador: hoxe contaminamos máis que purificamos. Cando eu era nena (xa vos dixen que nacín na rúa Joaquín Galiacho pero crieime nos Castros) todo o mundo dicía las lumeradas de San Juan (non era o único galeguismo léxico que se integraba alegremente no castelán coruñés urbano: recordo especialmente os solagos na praia de Lazareto, oye, que te meto un solago, eh!, que tempos aqueles en que iamos nadando en competición ás mexilloneiras, botábanse de cabeza os rapaces desde o Puntal, e meu pai volvía algún domingo de pescar fanecas cos amigos, todo alí mesmo, en Oza...) e montábanse por barriadas, as lumaradas, digo. A celebración multitudinaria en Riazor ten, de todos os xeitos, moitos anos de vida... Corenta anos ben, se non máis.

O caso é que hai un certo grao de concienciación cívica arredor do tema. Somos moitos os que pensamos que as celebracións na baía nosa se pasaron de rosca, pasáronse sete parroquias.  Quizais moitos dos que troulean esa noite e botan tanto lixo ao mar non teñan visto os documentais dos últimos tempos sobre os fondos dos mares do planeta convertidos en selvas, xunglas mortais de plásticos. O inicio do caos: unha imaxe dantesca.

O Concello lanza este ano unha campaña –Móllate!-  desde a Concellaría de Medio Ambiente. Participan varios centros públicos. Entre eles o noso. Hoxe venres 3 de xuño reuníanse nunha aula de 4º da ESO e alá estaban varias rapazas do Club de Lectura, rapaces de 4º en xeral, Cristina –a profesora de Bioloxía-, e Paula, Olga, Alba e Óscar, do Festival Mar de Mares. As fotos que vos presento foron feitas mentres pensaban e traballaban a modo de tormenta de ideas para logo seren plasmados, os resultados,  nunha inmensa lona que colgarán de fachada do insti. Promete. Había que axudar, provocar que as ideas fluísen... Ideas e imaxes: Que queredes que fagan? Que queredes que sintan? (os receptores cando volas lean, cando as vexan).  Fomos curioseando: nunha das posibles imaxes, o símbolo básico era un soberbio albatros. 

 (Na presentación da campaña no Concello herculino: alumnos e profesora, Cristina Viqueira, do noso centro)

Noutro pupitre gústanos o expresionismo de Bruno: Vese un home, abre un peixe para cociñalo e comelo e dentro só hai plástico...

Bruno provocou esta reflexión en voz alta con eles: Fixédevos que historia, que cambio: nos relatos antigos que eu amo, dentro do peixe –por exemplo un salmón- aparecen cousas marabillosas, incluso pode agacharse aí un ovo que ten dentro á súa vez o corazón do heroe... E agora dentro dos peixes hai plástico e outras porcalladas varias (como mercurio e outros metais pesados, sobre todo nos máis grandes)... Si que cambiou o conto, e non sempre para ben.

Porque antes , engadín, había moitísimos máis salmóns ca agora, polo menos en Galicia... Nunca oístes falar do salmón de san Rosendo, no río Eume?

 (Riazor preparándose para a noite de san Xoán nun destes anos pasados; as dúas fotos de Riazor están tomadas da Internet)

E vós, coñecedes esa historia que dalgunha forma entronca con outros contos marabillosos ou míticos que circulan pola vella Europa (imos poñer só un exempliño: na lenda –ou ciclo-  do heroe irlandés Cuchulain, Blathnat arríncalle ao seu esposo o rei Curoi o segredo de que a súa alma está oculta nunha mazá no estómago dun salmón que aparece unha vez cada sete anos nun manancial dunha aba de Slieve Mis [tamén chamada a Montaña do dolmen de Amergin, que como algún saberá era o nome do druída que acompañou a Irlanda a Breogán])?

Vóuvolo contar [é fermosa e breve: relembra a historia daquel tirano, Polícrates de Samos, que tiña medo de provocar a envexa dos deuses por ser tan rico e feliz e lanza un anel de ouro ao mar, e paseando outro día polo areal, un golfiño devólvello..., de aí o Complexo de Polícrates que pode ser analizado en Follas Novas, así o fai Marina Mayoral]  e xa vos deixo. Lembremos o principal: atentos en Riazor a non emporcar o mar.

“Desde a central do Eume baixamos ao río e seguimos un vieiro estreito. Chegamos, na compaña do atento Mouriño, ata un manancial que nace na chamada ‘pena ribeira’: aí precisamente foi onde un pescador que chegara do alén da Serra de San Mamede, atraído pola fama dos salmónios do Eume, viría liberar a san Rosendo –daquela abade do Mosteiro de Caaveiro- dunha penitencia voluntaria. A historia, contada por Mouriño ao pé do manancial, é así:

                Corría agosto dun ano do século X sen que en todo o mes se vira o sol. Unha mañá san Rosendo, ao erguerse na alba, mirou o eo da cor do chumbo coma tantos outros días e, sen poderse conter, exclamou: -Deus, que tempo tan malo!

Algúen apuntou que o tempo non era tan malo porque así lles era enviado todos os días do ceo. San Rosendo, entón, deprimido pola súa actitude, decidiu aplicar un cilicio nun brazo como proba de penitencia. Despois de pechar o cilicio, saíu do cenobio, dirixiuse á beira do río e lanzou a chave ao Eume. Prometeu non quitar o castigo mentres non aparecía a chave, mais sen buscala. Un monxe que vira caer a chave entre dous penedos onde el soía pescar, quixo recuperala: mergullouse varias veces pero non a encontrou. Cando o santo voltaba ao mosteiro un sol espléndido iluminaba a paraxe; a comunidade alborozada saía cos apeiros de labranza, disposta ao traballo.

Unha tarde chegaron a Caaveiro dous pescadores pedindo refuxio. San Rosendo aprobou a hospedaxe e aqueles homes ofreceron para a cea varios salmóns que pescaran. Dispuxeron as tixolas, mentres o irmán leigo subiu manteiga dos sotos e acendeu o lume de toxo seco. O prior dirixiu as oracións: co derradeiro amén comezou o reparto dos peixes. Ante a sorpresa dos frades, e máis aínda dos pescantíns, no salmón de san Rosendo ficou ao descuberto a pequena chave do cilicio do santo, quen desta forma se viu liberado da penitencia imposta anos atrás” (resumo noso de “El salmón de San Rosendo”, en Leyendas del Kilovatio Gallego de Ramón García Fontenla, libro publicado en 1973; a tradución ao galego é nosa).

 (Riazor no ano 1902, o Instituto xa cumprira 12 anos)

José Afonso, Dulce Pontes e Luís Pastor: Achégate a min, Maruxa.

Achégate a Mim Maruxa: Dulce Pontes

Achégate a Min Maruxa: Luís Pastor

Dulce Pontes e Luís Pastor, versionan esta canción tradicional galega que fixo popular o inolvidable cantautor portugués José Afonso, autor de "Grândola, Vila Morena", a canción coa que deu comezo, o 25 de Abril de 1974, a Revolución dos Caraveis no seu país.

O cantautor José Afonso

 (Texto de Xosé P. Mondelo, editado por Mario S. García)