LENDO A PATTI SMITH
Para moitos dos que nacemos na década dos 50 ou principios
dos 60 Patti Smith foi todo un referente cultural. Quizais máis para os nados
en España que para os nados nos EEUU. Cando era unha adolescente apenas podías
comprar libros que non fosen de Vicki Baum, Somerset Maugham ou Pearl S. Buck,
á parte dos libros sobre Rommel ou sobre a Segunda Guerra Mundial que tanto lle
gustaban ao meu pai. Ler a Machado, a Alberti ou a Neruda, por exemplo, era difícil; en Coruña había que ir á libraría
do “Xudeu” e pasar á trastenda, ás agachadas, coma quen oculta un crime. Patti
Smith era moito, era rompedora, enerxía xove, controlaba un montón de boa poesía,
indicaba novos camiños, lonxe do
silencio forzado pola ditadura. Teño unha irmá, teño amigas que tamén escoitaban
e gozaban dela. Un paradigma de liberdade na nosa vida que se abría. E aquí, en
Alabama, onde pasamos unha tempada, atopo un libro que pertenceu á avoa materna
dos meus netiños, Bonnie Sue (a quen desexamos que estea no paraíso). Un libro
estupendo que lin da cima ao fondo e que se presta a ser minimamente compartido
convosco. Na súa vida, Patti Smith recibiu premios importantes. Agora concédenlle
o Princesa de Asturias das Artes. Máis vale tarde ca nunca.
 |
| (
Cando eu era unha adolescente soñaba
con ser unha cantante de ópera coma María Callas ou unha cantante de jazz como
June Christy ou Chris Connor ou intentando crear cancións cunha especie de
letargo místico como Billie Holiday ou defendendo os oprimidos coma Lotte Lenya,
pero… nunca soñei con cantar nunha banda de rock’n roll. Esa idea simplemente
non existía no meu mundo. Pero… o meu mundo, como xa se dixo, estaba a cambiar
rapidamente.)
|
 |
(As fotos do libro son de Steven Sebring e mais da propia Patti Smith)
|
You look at
somebody like Walt Whitman
who wrote,
wrote in his writing
I… young
poet, young poet
who will
exist a hundred years from now,
I am writing
for you.
I am
thinking about you as I’m looking at this river.
I’m thinking
about you, young poet not even born,
as I’m
looking at the sky,
and our
ancestors in that way thought of us,
and we in
kind can think of them, and it keeps the whole…
it keeps
everything rolling.
Olla alguén
coma Walt Whitman,/ que escribiu, escribiu nos seus versos / Eu… poeta novo,
poeta novo / que existirá dentro de cen anos,/ escribo para ti. / Penso en ti
mentres contemplo este río./ Penso en ti, poeta novo aínda non nacido, / mentres
contemplo o ceo, / e os nosos devanceiros
pensaban en nós deste xeito, / e nós, á nosa vez, podemos pensar neles,
e iso mantén todo… / mantén todo en movemento.
(A mención a Walt Whitman tráenos fortes lembranzas da época
en que estudamos literatura no noso Instituto, o “Feminino”. Tivemos grandes
profesores, grandes en saber, en metodoloxía, grandes libros os que nos
traían... Relembro aquí e agora a Juan Horta, que viña cargado con libros de
Barbudo, que nos facía coñecer as fontes rusas, os anarquistas, que seduciran a
Azorín, que nos poñía exames dificilísimos para identificar poemas de Juan
Ramón, de diferentes etapas, para diferencialo das mellores obras dos outros
poetas por el influenciados… Relembro toda a clase absorbida pola lectura do
poema de Dámaso Alonso escrito en 1954, dedicado ao Río Charles, Whitman sempre
no horizonte, un Cántico a interrelación
entre todos os seres humanos que pretendemos avanzar no vieiro da bondade, de
intelixencia, da solidariedade)
 |
| (En Londres, ano 2001) |
::::::::
::::::::::
The mind of
a child is like a kiss on the forehead,
open and
disinterested.
It turns as
the ballerina turns
atop a party
cake with frosted tears poisonous and sweet.
A child mystified
by the commonplace,
moves
effortiessly into the strange
until the
nakedness frightens, confounds, and he sits
and seeks a
bit of cover, order. He glimpses,
he gleans,
piecing together a crazy quilt of truths,
wild anda
bullied moments,
hardly bordering
in the mind.
A vague
pirouette santches bits of code,
Flemish,
hieroglyph,
embedded in
the brick, chiseled in the brick,
exclamations,
questions of origin, scope.
When young,
overcome with a sense
of being
from somewhere else, we peer, we probe inside
and pull
out, alien, indian, we como upon an open plane,
a plane of
gold.
We come most
often upon a cloud… cloud dwellers.
‘A mente dun neno é coma un bico na fronte, / aberta e
desinteresada. /Gira como a bailarina xira / encima dun bolo de festa con
bágoas de cobertura, velenosas e doces. /Un neno abraiado polo cotián, / móvese
sen esforzo cara ao estraño / ata que a nudez asusta, confunde, e el senta / e
busca algo de acubillo, de orde. Enxerga, / reúne, tecendo unha farrapeira tola
de verdades, / momentos salvaxes e de acoso, / case sen rozar a mente./ Unha
vaga pirueta recolle anacos de código, / Flamengo, xeroglífico, / encastado no
ladrillo, cicelado no ladrillo, / exclamacións, preguntas de orixe, alcance. / De
mozos, dominados por un sentido / de ser doutro lugar, espreitamos, sondamos no
interior / e sacamos, alieníxena, indio, atopámonos cun plano aberto, / un plano de ouro. / Moitas veces atopámonos cunha nube… habitantes
da nube.’
:::::::::::
 |
| (A súa pandeireta, feita a man para ela por Robert Mapplethorpe. É quizais tan icónica coma o seu sombreiro) |
::::::::::::::
The
tyoewriter is holy, the poem is holy,
the hearers
are holy, the ecstasy is holy!
Holy Peter, holy
Allen, holy salomon, holy Lucien,
holy
Kerouac, holy Huncke, holy Burroughs, holy Cassady,
holy the
unknown buggered and suffering beggars,
holy the
hideous human angels,
holy my
mother in the insane asylum,
holy the
cocks of the grandfathers of Kansas!
Holy the
groaning sxophone!
Holy the bop
apocalypse!
Holy the
jazz bands, marijuana hipsters, peace and junk and drums!
Holy the
solitudes of skyscrapers and paviments!
Holy the
cafeterias filled with the millions!
Holy the
mysterious rivers of tears under the streets!
Holy the
lone juggernaut!
Holy the
vast lamb of the middle class!
Holy! Ours!
Bodies! Suffering! Magnanimity!
Holy the
supernatural, extra-brilliant, intelligent kindness of the soul!
‘A máquina de escribir é sagrada, o poema é sagrado, / os
oíntes son sagrados, a éxtase é sagrada! / Santo Pedro, santo Allen, santo
Salomón, santo Lucien,/ santo Kerouac, santo Huncke, santo Burroughs, santo
Cassady, / santos os mendigos descoñecidos violados e sufridores, / santos os
anxiños humanos horrendos, /santa a miña nai no manicomio, / santos os carallos
dos avós de Kansas! / Santo o saxofón que xeme! / Sagrada a apocalipse bop! / Sagradas
as bandas de jazz, os hipsters da marihuana, a paz e o lixo e os tambores! / Sagradas
as soledades dos rañaceos e dos pavimentos! /Santas as cafeterías cheas de
millóns! / Santos os misteriosos ríos de bágoas baixo as rúas! / Santo o
xigante solitario! / Santo o vasto cordeiro da clase media! / Santo! Noso! Corpos!
Sufrimento! Magnanimidade! /Santo a sobrenatural, extra-brillante, intelixente
bondade da alma!’
(As referencias ao famoso poema de Allen Ginsberg, Howl ‘Ouleo’, están ben explicadas en: https://en.wikipedia.org/wiki/Howl_(poem)
(Para máis información sobre o bop en música, vid. https://en.wikipedia.org/wiki/Bebop)
(Sobre o concepto hipster,
a definición vén sendo algo así coma un membro dunha tribo urbana. En HIPSTER Definition
& Meaning - Merriam-Webster, dicionario imprescindible para a inglés
norteamericano dise que a primeira documentación da voz data de 1939)
::::::::::::
 |
(Garfo e culler de Artur Rimbaud, feita por Patti S..
Charleville-Mezieres, Francia, 2005)
|
:::::::::::::::::
 |
| (Foto da voda con Fred Sonny Smith, ano 1980) |
I like the
story of Jackson Pollock.
Jackson
Pollock was looking at a book about…
well, I
guess, reproductions of Picasso and he says,
“Damm him.”
He likes throws the book, and he says,
“Damm him”,
he’s done it all.”
Of course
Picasso did do it all, except for what
Jackson
Pollock did. Jackson Pollock took the drip from
teh teeth of
Guernica, the teeth of the horse from
Guernica,
there’s one horse
that has just little drips of…
it might be,
you know Picasso isn’t one for drips,
it might be
the… they’re the only drips that I’m really familiar
with in
Picasso’s work.
It’s like
Jackson took the drips from the mouth of the horse
and then
took that small aspect and created a new vocabulary,
a new, very
American work of art.
The joy of
moving through the process of discovery
belongs to
every new artist, or as T. S. Eliot said,
“Every
generation translates for itself,”
and it’s up
to us to bothembrace history and break it apart, blow it up even.
But uh
anyway (laughs)… sorry.
I like to
feel the skin of canvas.
I know it’s
not right to touch paintings, you know when
you go in
museums. The first time I got yelled at
I was a
teenager, touching a Modigliani,
I just had
to feel the texture or the… just the way the paint…
de Kooning…I…
it’s like I
almost have to put mittens on.
You know
like when you have chicken pox, you know you
cover up
your hands, and so you don’t scratch yourself
and make
little scars?
That’s how I
feel looking at de Kooning…de Kooning’s paintings,
that I
should have little cloth mittens on.
But of
course if one does one’s own, then you can touch it
all you
like.
‘Gústame a historia de Jackson Pollock. / Jackson Pollock
estaba a mirar un libro sobre… / ben, supoño que reproducións de Picasso e di:/ "Maldito
sexa." Entón, tira o libro, e di: / "Maldito sexa", xa o fixo
todo./ Por suposto Picasso fixo todo, agás o que fixo / Jackson Pollock.
Jackson Pollock colleu as pingas dos / dentes de Guernica, os dentes do cabalo
de Guernica, / hai un cabalo que ten só unhas pequenas pingas de... / pode ser, xa sabes que Picasso non era
de pingas, / pode ser o... son as únicas pingas coas que estou realmente familiarizada / na
obra de Picasso./ É coma se Jackson collese as pingas da boca do cabalo / e
logo tomase ese pequeno aspecto e crease un novo vocabulario, / unha nova obra
de arte moi americana./ O pracer de
percorrer o proceso de descubrimento / é propio de todo artista novel, ou como
dixo T. S. Eliot: /«Cada xeración tradúcese a si mesma»,/ e depende de nós
tanto abrazar a historia como desmontala, incluso facela anacos. / Pero vaia (risas)… perdón. / Gústame sentir a
textura do lenzo./ Sei que non está ben
tocar os cadros, xa sabes, cando / vas a un museo. A primeira vez que me rifaron
/era adolescente, estaba tocando un Modigliani, / é que tiña que sentir a
textura ou el… simplemente como estaba a pintura… / De Kooning… Eu…/ É coma se
case tivera que poñerme uns mitóns. /¿Sabes, como cando tes varicela e / cobres
as mans para non rascarte / e que che queden pequenas / cicatrices? / Así é como me sinto ol
contemplar a De Kooning… as pinturas de De Kooning, / coma se tivera que levar uns
pequenos mitóns de tea. / Pero claro, se un fai algo de seu, daquela pode tocalo
/ todo o que queira.’
 |
| (Manifestación contra a guerra. Washington) |
:::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::::
